| دوره تاریخی |
ایران → چین |
ونزوئلا → چین |
| تا قبل از 2000 |
صادرات نفت ایران به چین در سطح بسیار پایین و محدود بود؛ چین خریدار عمده نفت کشورهای خاورمیانه نبود و سهم ایران در بازار چین کمتر از ۵٪ بود. |
رابطه نفتی شکل نگرفته بود یا بسیار محدود بود. در اوایل همکاری اقتصادی بین دو کشور هنوز صادرات نفت چشمگیر نبود. |
| 2001–2010 |
تقویت تدریجی روابط تجاری، ولی نفت ایران به چین هنوز سهم کوچکی داشت. |
۲۰۰1: روابط استراتژیک میان چین و ونزوئلا شکل گرفت و مبادلات رشد کرد. ۲۰۰3–۲۰۱2: تجارت دو کشور بهشدت افزایش یافت و ونزوئلا تبدیل به یکی از تامینکنندگان نفت چین شد؛ با این حال حجم صادرات به 2012 کمتر از برنامه هدف بود (حدود 640 هزار بشکه). |
| 2010–2014 |
ایران تلاش برای افزایش فروش نفت به چین داشت؛ شرکتهای چینی در بخش انرژی ایران سرمایهگذاری کردند (مثلاً میدان یادآوران 2004 با مشارکت Sinopec) که نشانگر گسترش روابط بود. |
صادرات نفت ونزوئلا به چین بهطور قابلتوجهی افزایش یافت و در برخی سالها چین یکی از اولین خریداران نفت ونزوئلا شد. |
| ۲۰۱۵–۲۰۱۹ |
همزمان با بازگشت تحریمهای آمریکا علیه ایران پس از ۲۰۱۸، چین شروع به افزایش واردات نفت ایران کرد و سهم چین در صادرات ایران رشد یافت (تا حدود ۲۵–۳۰٪ در این دوره). |
صادرات نفت ونزوئلا به چین ادامه یافت، بهویژه با افزایش بدهیهای نفتی ونزوئلا به چین که باعث میشد نفت بهصورت “oil‑for‑loan” به پکن ارسال شود. |
| ۲۰۲۰ |
شیوع کرونا باعث افت موقت صادرات نفت ایران به چین شد، اگرچه این روند از نیمه دوم سال ۲۰۲۰ آغاز به بهبود کرد. چین حتی از ناقلانی استفاده کرد تا نفت ایران وارد بازار شود. |
صادرات نفت ونزوئلا به چین بهصورت پایدار ادامه یافت و بخش زیادی از صادرات ونزوئلا به چین میرفت. |
| ۲۰۲۱ |
۲۷ مارس ۲۰۲۱: ایران و چین «توافق همکاری ۲۵ ساله» امضا کردند، که یکی از محورهای آن تضمین تأمین نفت ایران به چین در ازای سرمایهگذاریهای کلان بود. |
ادامه رابطه راهبردی در چارچوب بدهی نفتی و فروش نفت با تخفیف برای چین. |
| ۲۰۲۲–۲۰۲۳ |
صادرات نفت ایران به چین افزایش چشمگیری یافت؛ چین بیش از ۸۵٪–۹۰٪ نفت صادراتی ایران را خریداری کرد. |
صادرات ونزوئلا به چین همچنان ادامه داشت، اگرچه روسیه در سال ۲۰۲۳ تبدیل به بزرگترین تامینکننده نفت چین شد و سهم ونزوئلا نسبتاً پایینتر ماند. |
| ۲۰۲۴ |
صادرات نفت ایران به چین در فصل اول ۲۰۲۴ به بالاترین سطح ۶ ساله رسید و بیش از ۱.۵ میلیون بشکه در روز بود (بخش عمدهاش به چین). |
صادرات ونزوئلا به چین حدود ۴۰٪ از کل صادراتش را تشکیل داد، هرچند هنوز مقصدهای دیگر هم داشت. |
| ۲۰۲۵ |
ژوئن ۲۰۲۵: واردات نفت ایران به چین در ماه ژوئن به رکورد حدود ۱.۸ میلیون بشکه در روز رسید، رکورد تاریخی تجارت دو طرف. |
ژوئن ۲۰۲۵: صادرات ونزوئلا افزایش یافت و بخش مهمی از آن (تا بیش از ۹۰٪) به چین ارسال شد، بهویژه از طریق واسطهها و مسیرهای غیررسمی. |
| اوایل ۲۰۲۶ |
صادرات نفت ایران به چین کماکان ادامه دارد و چین بخش اعظمی از نفت ایران را میخرد (حدود ۸۰٪ از کل صادرات). |
در پی تحولات ژئوپلیتیکی و فشارهای آمریکا، صادرات نفت ونزوئلا به چین بهطور قابلتوجهی کاهش یافته و اختلافات جدید بر سر مسیرها رخ داده است. |