-
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
رتینوپاتی (مشكلات شبكیه) در نوزادان نارس (Retinopathy of Prematurity - ROP) كه به آن Retrolental Fibroplasia نیز گفته می شود می تواند سبب كوری شود. این بیماری در گذشته ناشی از استفاده از مقادیر زیاد اكسیژن در دستگاه هایی بود كه نوزادان نارس در آنها نگهداری می شدند ولی امروزه با پیشرفت در روش های نگهداری از نوزادان نارس، بروز این بیماری كمتر شده است. عواملی كه نوزاد را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به رتینوپاتی قرار می دهند كم بودن وزن هنگام تولد (كمتر از 1.5 كیلوگرم) و زایمان زودرس (هفته 26 تا 28) هستند. درد كودكان نارس رشد و تكامل عروق خونی شبكیه دچار اشكال بوده و عروق خونی غیر طبیعی شروع به رشد می كنند. مشكل رشد عروق غیر طبیعی كه به آن نئوواسكولاریزاسیون نیز می گویند این است كه اكسیژن كافی به شبكیه نمی رسانند.
رتینوپاتی در نوزادان نارس بسته به شدت بیماری به 5 درجه تقسیم می شود. پیشرفت بیماری به درجات آخر می تواند سبب ایجاد زخم در شبكیه و عوارضی نظیر جدا شدگی شبكیه، خونریزی زجاجیه، انحراف چشم، و تنبلی چشم شود. بسیاری از نوزادان مبتلا به رتینوپاتی دچار نزدیك بینی خواهند شد.
علائم و نشانه ها
از آنجا كه نوزاد نمی تواند علائم خود را بگوید والدین، متخصص كودكان و نوزادان و چشم پزشك باید متوجه عوامل خطری كه احتمال ابتلا به این بیماری را زیاد می كنند باشند. این عوامل عبارتند از:
كم بودن وزن هنگام تولد (1.5 كیلوگرم یا كمتر)
نیاز به اكسیژن در هفته اول پس از تولد
وجود مشكلی در سلامتی نوزاد بلافاصله پس از تولد
كودكانی كه در نوزادی به این بیماری مبتلا شده اند باید از نظر علائم زیر كه ممكن است نشانه هایی از ابتلا باشند مورد توجه قرار گیرند:
نگه داشتن اجسام نزدیك چشم
مشكل در دیدن فاصله دور
بستن و تنگ گردن یك چشم
بی میلی نسبت به استفاده از یك چشم
ضعف دید (كه قبلاً توسط پزشك تشخیص داده نشده)
افت ناگهانی دید
انحراف چشم
-
تشخیص و درمان نوزادانی كه ریسك ROP دارند باید در هفته 4 تا 6 پس از تولد معاینه چشم پزشكی شوند. چشم پزشك ابتدا با استفاده از قطره های گشاد كننده، مردمك را باز كرده و سپس با استفاده از افتالموسكوپ شبكیه را می بیند. در حین معاینه پدر یا مادر باید كودك را نگه دارند. صرف نظر از اینكه بیمار به درمان نیاز داشته باشد یا خیر باید مجدداً در فواصلی كه چشم پزشك مشخص می كند تحت معاینه قرار گیرد. معاینات دوره ای برای مشخص كردن اینكه پیشرفت بیماری متوقف شده یا خیر و اینكه به درمان نیاز وجود دارد یا خیر لازمند.
درمان
بعضی از كودكانی كه بیماریشان در حد درجه 1 یا 2 است بدون درمان بهبود می یابند. در موارد دیگر، در صورتیكه بیمار علائم بیماری درجه 3 یا بالاتر را نشان دهد درمان لازم است. برای جلوگیری از انتشار عروق غیر طبیعی ممكن است مناطقی از شبكیه را با روشی بنام كرایوتراپی درمان كنند. در این روش قسمت هایی از شبكیه منجمد می شود. لیزر هم ممكن است بدین منظور استفاده شود. در هر دو روش زخم های دائمی در قسمت های محیطی شبكیه باقی می ماند ولی در اغلب موارد این روش های درمانی در حفظ دید مركز بیمار موفقند.
-
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
خونریزی زیرملتحمه چیست؟
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
ملتحمه یك لایه شفاف محافظ است كه سطح داخلی پلك ها و روی سفیدی كره چشم را می پوشاند. در ملتحمه رگ های خونی كوچك، گلبول های سفید و رشته های عصبی به مقدار زیادی وجود دارد. این عروق شكننده بوده و به راحتی پاره شده و ایجاد خونریزی زیر ملتحمه می كنند. اگرچه ظاهر این خونریزی بسیار نگران كننده است، اما در اغلب موارد مشكل جدی وجود ندارد و خونریزی بعد از 1 تا 2 هفته خود به خود جذب می شود. خونریزی زیر ملتحمه در افراد دیابتی و افرادی كه سابقه فشارخون بالا دارند شایع تر است. این حالت در تمام سنین اتفاق می افتد اما امكان بروز آن با افزایش سن، بیشتر می شود. این حالت در نوزادان تازه متولد شده نیز مشاهده می شود كه علت آن معمولا" تغییرات فشار بدن نوزاد در هنگام تولد است.
خونریزی زیر ملتحمه یكی از عوارض شایع و خفیف بعد از عمل لیزیك است.
علائم و نشانه های بیماری كدامند؟
· لكه قرمز یا خونی در سفیدی چشم، این لكه می تواند در روزهای آینده گسترش یافته و تمامی سفیدی چشم را بپوشاند
· عدم وجود درد
· عدم وجود تغییرات بینائی
علل به وجود آورنده این بیماری كدامند؟
· اغلب اوقات، شكنندگی عروق زیر ملتحمه
· بالارفتن فشار داخلی بدن مانند عطسه، سرفه، استفراغ های شدید، زورزدن
· مالش شدید چشم
· ضربه به چشم
· بالا بودن فشار خون
· اختلالات انعقادی
· عفونت های شدید چشمی
-
تشخیص خونریزی زیر ملتحمه چگونه صورت می گیرد؟
معمولا" افراد در هنگام مشاهده خود در آینه، متوجه بروز این حالت شده و یا اطرافیان وقوع این حالت را به او اطلاع می دهند. برای ارزیابی این حالت، فشارخون شخص باید اندازه گیری شود و اگر علت به وجود آورندهء آن ضربه به چشم باشد، باید بررسی های دقیق تری با Slit lamp( میكروسكوپ مخصوص معاینه چشم) صورت گیرد.
درمان این بیماری چیست؟
معمولا" برای خونریزی زیر ملتحمه احتیاج به درمان خاصی نیست و این حالت بعد از 1 تا 3 هفته خودبه خود بهبود می یابد. بهتر است كه مصرف آسپیرین و ایبوبروفن و داروهای مشابه آن قطع شود. در طی فرآیند بهبود مانند خونریزی های زیر جلدی ، ممكن است كه رنگ این لكه از قرمز تا زرد و سبز تغییر كند.
چه زمانی باید در صورت وقوع خونریزی زیر ملتحمه به پزشك مراجعه كرد؟
در صورت همراهی خونریزی زیر ملتحمه با شرایط زیر باید به چشم پزشك مراجعه كرد
· درد شدید
· تغییرات بینائی مانند تاری دید، دوبینی
· سابقه فشارخون
· سابقه اختلالات انعقادی
· صدمه به چشم و سر
· وقوع خونریزی هم زمان در هر دو چشم
-
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
شبكیه یك بافت عصبی حساس به نور است كه به صورت یك لایه نازك در داخل بخش خلفی كره چشم قرار گرفته است و نور را به پیام های عصبی تبدیل كرده به مغز می فرستد. بنابراین شبكیه یك نقش كلیدی در فرایند بینایی دارد. پرده شبكیه بیشتر اكسیژن و مواد مصرفی خود را از یك لایه عروقی به نام مشیمیه (كوروئید) دریافت می كند كه دور تا دور شبكیه را احاطه كرده است. هر گاه ارتباط شبكیه با مشیمیه زیرین قطع شود به دلیل كمبود اكسیژن و مواد غذایی ابتدا شبكیه كاركرد خود را از دست می دهد و فرد دچار مشكل بینایی می شود، به علاوه اگر این وضعیت طول بكشد بافت های شبكیه به تدریج می میرند یا اصطلاحاً دچار نكروز می شوند كه یك وضعیت غیر قابل برگشت است. به همین دلیل جدا شدگی پرده شبكیه یك اورژانس چشم پزشكی تلقی می گردد.
سوراخ شبكیه (Retinal tear)
سوراخ شبكیه معمولاً در اثر كشش ناگهانی بخشی از شبكیه ایجاد می شود. كره چشم به طور طبیعی توسط ماده ژله مانندی به نام زجاجیه پر شده است. در سنین كودكی و جوانی زجاجیه قوام نسبتاً زیادی مثل سفیده تخم مرغ دارد و در نتیجه تحرك زیادی ندارد و با فشاری كه در داخل به شبكیه وارد می كند آن را سر جای خود، چسبیده به دیوار خارجی چشم نگه می دارد، به علاوه در سنین جوانی زجاجیه در برخی از مناطق اتصالات محكمی به شبكیه دارد. اما به تدریج با افزایش سن زجاجیه قوام خود را از دست می دهد و حالت شل و آبكی پیدا می كند، در نتیجه هم میزان حركت آن زیاد می شود و هم اتصال آن به شبكه سست می شود. در این حالت معمولاً بخش های عقبی زجاجیه از شبكیه جدا می شود، این حالت را جدا شدگی زجاجیه خلفی(posterior vitrous detachment) می گویند كه حالت بسیار شایعی است و در نهایت در اكثر افراد مسن اتفاق می افتد. جدا شدگی زجاجیه خلفی به خودی خود بی خطر است و فقط باعث ایجاد مگس پران (وجود یك سایه متحرك در میدان بینایی) می شود، اما گاهی اوقات در زمان جدا شدن زجاجیه از شبكیه، بخشی از شبكیه نیز كشیده می شود و یك پارگی یا سوراخ در شبكیه ایجاد می شود. از آنجا كه سوراخ پرده شبكیه زمینه ساز اصلی جدا شدگی پرده شبكیه است لازم است كلیه افرادی كه جدیداً مگس پران پیدا كرده اند تحت معاینه دقیق چشم پزشكی قرار گیرند تا در صورت وجود سوراخ در پرده شبكیه اقدام درمانی لازم برای آنها انجام گیرد.
-
جدا شدگی پرده شبكیه : (Retinal detachment)
جدا شدگی پرده شبكیه در واقع به معنای جدا شدن لایه های عصبی حساس شبكیه از لایه رنگدانه دار شبكیه است (كه مسؤل تغذیه و متابولیسم شبكیه می باشد). از آن جا كه این عارضه در صورت عدم درمان مناسب باعث كاهش شدید بینایی می شود تشخیص و درمان سریع آن اهمیت فراوانی دارد.
جدا شدگی پرده شبكیه به سه شكل اتفاق می افتد:
نوع اول كه شایعترین شكل جدا شدگی شبكیه است در اثر ایجاد سوراخ در شبكیه پدید می آید، به این صورت كه پس از ایجاد سوراخ در شبكیه، زجاجیه كه حالت آبكی پیدا كرده از راه سوراخ به پشت شبكیه نفوذ می كند و آن را از لایه های خارجی تر جدا می كند. تموج مایع همراه با حركات سر و تأثیر نیروی جاذبه باعث گسترش جدا شدگی شبكیه می شود، به همین دلیل این نوع جدا شدگی پرده شبكیه می تواند به سرعت پیشرفت كند و باعث جدا شدن كامل شبكیه گردد.
نوع دوم كه جدا شدگی كششی (tractional detachment) نام دارد وقتی اتفاق می افتد كه رشته های زجاجیه یا بافت های غیر طبیعی از سمت داخل شبكیه را تحت كشش قرار دهند و آن را از روی بافت های زیرین بلند كنند. این حالت بیشتر در افراد دیابتی اتفاق می افتد.
نوع سوم جدا شدگی شبكیه كه چندان شایع نیست در اثر تراوش یا ترشح غیر طبیعی مایع در حد فاصل شبكیه و بافت های زیرین اتفاق می افتد. این حالت معمولاً ناشی از التهاب، خونریزی یا توده های غیر طبیعی داخل چشم است و به ندرت بصورت خود به خودی اتفاق می افتد.
چه كسانی بیشتر در معرض جدا شدگی شبكیه قرار دارند؟
عوامل مختلفی باعث افزایش خطر ابتلا به جدا شدگی شبكیه می شود. مهمترین این عوامل عبارتند از:
سن: جدا شدگی شبكیه به صورت خودبه خودی در افراد زیر 40 سال نادر است و معمولاً در افراد بالای 50 سال رخ می دهد.
نزدیك بینی شدید: در این حالت پرده شبكیه نازك و آسیب پذیر است و احتمال ایجاد سوراخ در آن بیشتر از حالت عادی است.
سابقه جراحی چشمی
دیابت
سابقه خانوادگی جدا شدگی شبكیه یا سابقه این بیماری در چشم دیگر فرد.
ضربه شدید به سر و صورت یا چشم
بیماری، التهاب یا تومور داخل چشمی
-
علائم و نشانه ها جدا شدگی پرده شبكیه می تواند علائم مختلفی را ایجاد كند:
دیدن جرقه های نور در میدان بینایی (به ویژه اگر بخشی از شبكیه تحت كشش باشد احتمال بروز این علامت بیشتر است)
دیدن اجسام شناور در جلوی چشم كه ممكن است به صورت مگس پران، لكه های تاریك یا تار عنكبوت دیده شود.
تغییر شكل و كج و معوج شدن اشیاء مثل وقتی كه فرد از پشت یك شیشه موجدار به چیزی نگاه می كند.
احساس وجود پرده یا سایه در جلوی چشم
كاهش دید ناگهانی
باید توجه داشت كه جدا شدگی پرده شبكیه باعث درد یا قرمزی چشم نمی شود و در مراحل ابتدایی هیچ تغییری در ظاهر چشم ایجاد نمی كند. بنابراین در صورت بروز هر یك از مشكلات فوق در اسرع وقت به چشم پزشك مراجعه كنید.
بررسی و تشخیص
وقتی بیماری با علائم فوق الذكر به چشم پزشك مراجعه می كند، چشم پزشك با معاینه شبكیه، جدا شدگی شبكیه را تشخیص می دهد. برای این منظور معمولاً لازم است مردمك با قطره های مخصوص باز شود و شبكیه با یك وسیله مخصوص به نام افتالموسكوپ بررسی شود. پزشك در این معاینه با بررسی محل و اندازه و نوع جدا شدگی شبكیه در مورد روش درمانی مناسب تصمیم گیری می كند.
در موارد نادری كه مثلاً به علت خونریزی، دیدن شبكیه با دستگاه افتالموسكوپ مقدور نباشد سونوگرافی چشم می تواند اطلاعات مفیدی در مورد وسعت، محل و گاهی علت جدا شدگی شبكیه در اختیار پزشك قرار دهد.
درمان
تنها درمان مؤثر برای جدا شدگی شبكیه، جراحی است. جدا شدگی شبكیه به هیچ وجه خود به خود و یا با مصرف دارو بهبود نمی یابد و باید جراحی هرچه سریع تر انجام شود. نوع جراحی مناسب بر اساس محل، اندازه، نوع و شدت جدا شدگی شبكیه تعیین می شود. دو اصل اساسی در درمان جدا شدگی شبكیه عبارتند از:
بستن سوراخ ها
نزدیك كردن شبكیه به لایه های زیرین و دیواره خارجی چشم، بطوریكه شبكیه بتواند سر جای خود بچسبد.
-
بر این اساس روش های درمانی مختلفی وجود دارد: چسباندن شبكیه با استفاده از لیزر یا انجماد: (Laser Retinopexy)
این روش، روش مؤثری برای بستن سوراخ های شبكیه است اما به تنهایی نمی تواند جدا شدگی شبكیه را درمان كند. در مواردیكه شبكیه سوراخ شده اما هنوز جدا شدگی شبكیه اتفاق نیافتاده است این روش می تواند با بستن سوراخ از جدا شدگی شبكیه جلوگیری كند. در این روش كه با بی حسی موضعی قابل انجام می باشد یا با استفاده از لیزر (از سمت داخل چشم) و یا با استفاده از قلم كرایوتراپی (از سمت خارج چشم) سوختگی هایی در دور تا دور لبه سوراخ ایجاد می گردد. این سوختگی ها باعث چسبندگی بافت ها شده، اتصالات محكمی بین شبكیه و دیواره چشم ایجاد می كند. در نتیجه دور تا دور سوراخ بسته می شود و راه ورود مایع به پشت شبكیه بسته می شود. (لیزر سوختگی حرارتی ایجاد می كند، قلم كرایوتراپی بافت را منجمد می كند و می سوزاند)
چسباندن شبكیه با استفاده از گاز (Pneumatic Retinopexy)
در این روش پس از ایجاد بی حسی موضعی، پزشك یك حباب كوچك گاز را به داخل چشم تزریق می كند. این حباب گاز در داخل چشم متسع می شود و از سمت داخل به شبكیه فشار می آورد و آن را در جای خود نگه می دارد، به علاوه با فشار آوردن بر روی لبه های سوراخ شبكیه باعث بسته شدن سوراخ شده و مانع از نشت مایع به پشت شبكیه می گردد. از آنجا كه گاز در داخل چشم به سمت بالا حركت می كند این روش فقط وقتی موثر است كه جدا شدگی شبكیه در بخش بالایی كره چشم اتفاق افتاده باشد. برای آنكه حباب گاز در جای مناسب قرار گیرد معمولاً به بیمار توصیه می شود كه تا مدتی سرش را صاف نگه دارد و حتی به حالت نشسته بخوابد. حباب گاز معمولاً ظرف 10 روز تا دو هفته جذب می شود پس از این زمان معمولاً با استفاده از لیزر یا قلم كرایوتراپی دور تا دور سوراخ شبكیه سوزانده می شود تا سوراخ مجدداً باز نشود.
باكل اسكلر (Scleral buckle)
این روش، شایع ترین روش درمان جدا شدگی پرده شبكیه است. در این روش یك باكل ( یك اسفنج یا نوار سیلیكونی نرم) با بخیه به اسكلرا ( صلبیه یا همان سفیدی چشم) دوخته می شود و مثل یك كمربند تنگ دیواره خارجی را به سمت داخل فشار می دهد و آن را به شبكیه كنده شده نزدیك می كند تا شبكیه فرصت كند در جای خود بچسبد. در صورتی كه مایع زیادی در پشت شبكیه جمع شده باشد در حین جراحی این مایع تخلیه می شود تا شبكیه سریعتر به دیواره خارجی چشم بچسبد. به علاوه در حین عمل لبه سوراخ های شبكیه نیز با استفاده از لیزر یا قلم كرایوتراپی بسته می شود.
باكل اسكلرا به صورت دائمی در جای خود باقی می ماند و نیازی به خارج كردن ندارد ( مگر آنكه مشكل خاصی ایجاد كند). باكل از بیرون دیده نمی شود و تغییر بارزی در ظاهر چشم ایجاد نمی كند امابه خاطر ایجاد فشار و تغییر شكل كره چشم می تواند باعث نزدیك بینی شود.
-
ویتركتومی (Vitrectomy)
در مورادی كه روش های ساده تر نتوانند جدا شدگی پرده شبكیه را درمان كنند از جراحی پیچیده تری به نام ویتركتومی استفاده می شود. در مواردی كه سوراخ های شبكیه متعدد یا بسیار بزرگ باشند یا بخش بزرگی از شبكیه جدا شده باشد، در مورادی كه در داخل چشم خونریزی اتفاق افتاده باشد یا شبكیه تحت كشش باشد، معمولاً روش های جراحی ساده تر موثر نیست و باید از جراحی ویتركتومی استفاده شود. (واژه ویتركتومی به معنای خارج كردن مایع زجاجیه از چشم است). در این روش ابتدا زجاجیه با یك وسیله مخصوص از چشم خارج می شود. این وسیله مخصوص با یك تیغه گیوتین مانند بسیار ظریف رشته های زجاجیه را می برد و آن ها را از چشم خارج می كند، به این ترتیب كشش از روی شبكیه برداشته می شود ، به علاوه در صورت وجود خونریزی در داخل چشم، خون به همین ترتیب شسته می شود. سپس به جای زجاجیه سرم نمكی استریل به داخل چشم تزریق می شود. (جایگزین كردن زجاجیه با سرم نمكی اختلالی در بینایی فرد ایجاد نمی كند). در نهایت سوراخ های شبكیه با استفاده از لیزر بسته می شود.
گاهی برای آنكه شبكیه بهتر در جای خود قرار بگیرد مایعات سنگین (مثل پرفلورون) به داخل چشم تزریق می شود تا شبكیه را در سر جای خود بخواباند، سپس این مایع با سرم نمكی عوض می شود. گاهی هم علاوه بر سرم نمكی یك حباب گاز قابل اتساع به داخل چشم تزریق می شود تا بخش های بالایی شبكیه را در جای خود نگه دارد.
گاهی همراه با جراحی ویتركتومی از باكل اسكلرا هم استفاده می شود تا فشار خارجی هم به چسباندن مجدد شبكیه كمك كند.
در موارد خاصی كه روش های فوق مؤثر نیستند پس از انجام ویتركتومی ماده خاصی به نام روغن سیلیكون تزریق می شود تا كره چشم را از داخل پر كند و با فشار داخلی شبكیه را در جای خود نگـه دارد. وقتی روغن سیلیكون در داخل چشم است دید شدیداً مختـل می شود. پس از چند ماه كه شبكیه در جای خود چسبید با یك جراحی مجدد روغن خارج و سرم نمكی به جای آن تزریق می گردد.
-
مراقبت های پس از عمل
پس از جراحی، به خصوص باكل اسكلرا و ویتركتومی تا چندین روز چشم دردناك و حساس است. معمولاً لازم است قطره های آنتی بیوتیك تا یكی دو هفته و قطره های ضد التهاب تا چند هفته پس از جراحی استفاده شود. گاهی قطره های دیگر (مثل داروهای پایین آورنده فشار چشم و یا قطره های گشاد كننده مردمك) نیز استفاده می شود. در صورتیكه حباب گاز به داخل چشم تزریق شده باشد فرد باید تا یكی دو هفته سرش را صاف نگه دارد و حتی برای خوابیدن هم در وضعیت نیمه نشسته قرار گیرد و به هیچ وجه طاقباز نخوابد.
بطور كلی پس از جراحی شبكیه لازم است فرد مرتباً جهت كنترل وضعیت شبكیه و جلوگیری از عوارض احتمالی به چشم پزشك مراجعه كند.
نتیجه جراحی
نتیجه جراحی چسباندن شبكیه به دو عامل مهم بستگی دارد:
طول مدت زمانیكه شبكیه از جای خود كنده شده بوده است.
وضعیت مركز بینایی (ماكولا)
ماكولا یا مركز بینایی بخش مركزی شبكیه است كه مسئول دید دقیق مستقیم است. در صورتیكه قبل از عمل ماكولا از جای خود كنده نشده باشد نتیجه عمل نسبتاً خوب است بطوریكه بیش از 2/3 بیماران پس از عمل دید كافی برای مطالعه خواهند داشت اما در صورتیكه ماكولا از جای خود كنده شده باشد بیمار پس از عمل دید ضعیفی خواهد داشت.
بهترین نتیجه جراحی وقتی اتفاق می افتد كه پرده شبكیه ظرف یكی دو هفته در جای خود چسبانده شود، در مواردیكه جدا شدگی پرده شبكیه مدت زیادی طول بكشد پس از عمل بیمار دید رضایت بخشی نخواهد داشت.
بطور كلی در 90 تا 95% موارد با یك یا چند عمل جراحی شبكیه در جای خود می چسبد، اما باید توجه داشت كه چسبیدن شبكیه در محل آناتومیك خود لزوماً باعث بهبود دید فرد نخواهد شد. همانطور كه گفته شد وضعیت دید پس از عمل به وضعیت ماكولا و مدت زمانیكه شبكیه از جای خود جدا شده بوده بستگی دارد. بطور كلی هرچه جداشدگی پرده شبكیه كوچكتر و از مركز شبكیه دورتر باشد نتیجه جراحی بهتر و هر جه جدا شدگی بزرگتر و به مركز شبكیه نزدیك تر باشد نتیجه بدتر خواهد بود.
پیشگیری
تشخیص سریع كلید درمان موفقیت آمیز پارگی شبكیه است. اطلاع از كیفیت دید در دو چشم اهمیت اساسی دارد. توصیه می شود كه كلیه افراد در معرض خطر (افراد نزدیك بین، بیماران دیابتی، كسانیكه سابقه شخصی خانوادگی جدا شدگی پرده شبكیه دارند) روزانه در منزل دید چشمهایشان را كنترل كنند برای این منظور باید دید هر یك از چشم ها بصورت جداگانه با بستن چشم مقابل كنترل گردد و در صورت بروز هر تغییری در دید چشم ها در اسرع وقت (حداكثر ظرف24 ساعت) به چشم پزشك مراجعه شود. در صورت بروز هر یك از علائم زیر حداكثر ظرف 24 ساعت به چشم پزشك مراجعه كنید:
احساس وجود پرده یا سایه در جلوی چشم
دیدن جرقه های نوری
بروز مگس پران جدید و یا افزایش تعداد مگس پران (اجسام شناور در جلوی چشم)
دیدن شبكه های تور مانند در جلوی چشم
هر نوع كاهش دید ناگهانی
تشخیص سریع جدا شدگی پرده شبكیه مهمترین عامل در درمان موفقیت آمیز آن است.
-
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
شالازیون برجستگی كوچكی در لبه پلك در زیر پوست است كه در اثر انسداد مجرای خروجی غدد ترشح كننده چربی پلك و تجمع مواد ترشح شده در غده ایجاد می شود. شالازیون ممكن است در ابتدا ملتهب باشد و باعث ایجاد درد و قرمزی شود كه در این حالت شبیه گل مژه است؛ اما پس از مدتی درد و قرمزی فروكش می كند و توده متورمی در لبه یا ضخامت پلك باقی می ماند. اندازه این برجستگی ثابت نیست و ممكن است به تدریج بزرگتر یا كوچكتر شود. گاهی اوقات شالازیون از ابتدا فقط به صورت یك توده برجسته ظاهر می شود و یا درد و قرمزی همراه نیست. شالازیون معمولاً مشكل چشمی مهمی ایجاد نمی كند و پس از چند هفته تا چند ماه خود به خود كوچك می شود و از بین می رود. استفاده از كمپرس گرم (روزی 3-2 بار و هر بار 5-10 دقیقه) با استفاده از حوله تمیز و ماساژ ملایم ممكن است به باز شدن مجرای غده چربی كمك كند و باعث بهبود سریع تر شالازیون شود.
درمان
شالازیون های خیلی كوچك كه ظاهر ناخوشایندی ندارد احتیاج به درمان خاصی ندارند و معمولاً به مرور زمان خود به خود خوب می شوند. شالازیون های بزرگتر به دو علت اصلی نیاز به درمان پیدا می كنند:
اول آنكه شالازیون های بزرگتر ظاهر ناخوشایندی دارند و از لحاظ زیبایی ظاهری مشكل ساز هستند، ضمن آنكه بهبود خودبخودی آن ها ممكن است چندین ماه طول بكشد.
دوم آنكه شالازیون های بزرگ به خصوص در پلك بالایی روی قرنیه فشار می آورند و با تغییر شكل قرنیه باعث ایجاد آستیگماتیسم و تاری دید می شوند.
پس در اینگونه موارد برای درمان حتماً از چشم پزشك كمك بگیرید.
روش اصلی درمان در این حالت جراحی شالازیون است كه با استفاده از بی حسی موضعی انجام می گیرد. روش دیگر تزریق داروهای استروئیدی در داخل ضایعه در لبه پلك است كه معمولاً در مواردی به كار می رود كه یا تعداد زیادی شالازیون كوچك وجود داشته باشد كه نتوان آن ها را با جراحی خارج كرد و یا شالازیون در جایی باشد كه جراحی آن احتمال ایجاد آسیب در ساختمان های مجاور را به همراه داشته باشد.
-
شالازیون های مكرر
در برخی از افراد شالازیون مكرراً عود می كند. در این حالت لازم است فرد حتماً توسط چشم پزشك ویزیت شود زیرا:
اولاً گاهی اوقات بیماری های جدی چشمی مثل تومورهای بدخیم پلك به صورت شالازیون های مكرر تظاهر می كنند كه تشخیص آن ها از شالازیون معمولی فقط از عهده چشم پزشك برمی آید.
ثانیاً در برخی از موارد بیماری های دیگر چشمی مثل التهاب لبه پلك (بلفاریت) یا مشكلات غدد ترشح كننده چربی لبه پلك (میبومینیت) باعث ایجاد شالازیون های مكرر می شود. در این حالت كنترل این بیماری ها توسط چشم پزشك به جلوگیری از عود شالازیون كمك می كند.
-
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
آسیب های شیمیایی چشم زیاد اتفاق می افتند و می توانند از یك تحریك خفیف تا از دست رفتن بینایی و یا حتی گاهی از دست رفتن چشم را سبب شوند. از جمله موادی كه در صورت ورود به چشم می توانند آسیب شیمیایی ایجاد كنند مواد ضد عفونی كننده، حلال ها، مواد آرایشی، محلول های لوله باز كن، گاز پاك كن، آمونیاك و محلول های سفید كننده هستند كه در خانه و محل كار یافت می شوند. آسیب شیمیایی چشم یك وضعیت اورژانس است. آسیب می تواند ظرف 1 تا 5 دقیقه رخ دهد. البته بیشتر آسیب های شیمیایی چشم تنها سبب یك تخریب سطحی شده و با از دست دادن دید همراه نیستند. مواد شیمیایی سوزاننده (قلیایی) نظیر آمونیاك، لوله بازكن ها، پورد ماشین ظرف شویی و گاز پاك كن ها بیشترین آسیب را ایجاد می كنند.
علائم
علائم آسیب شمیایی عبارتند از:
احساس سوزش در چشم
اشكریزش شدید
درد
قرمزی چشم و سطح پلك
مدت علائم و آسیب به چشم به نوع ماده شیمیایی و مقداری كه به چشم وارد شده بستگی دارد.
پیشگیری
بهترین راه پیشگیری استفاده از عینك های محافظ است. مهمترین نكته ای كه باید در هنگام ورود مواد شیمیایی به چشم به خاطر سپرد شستشوی فراوان و مستمر با آب است.
-
درمان
مهمترین درمان شستشوی چشم با آب فراوان در اسرع وقت است. قبل از مراجعه به پزشك و بلافاصله پس از ورود مواد شیمیایی، چشم را زیر شیر آب بگیرید و با آب فراوان بشویید. بهتر است از آب سرد استفاده كنید و این كار را حداقل 10 دقیقه بصورت مستمر ادامه دهید هر چند توصیه می شود شستشو را تا زمان مراجعه به چشم پزشك ادامه دهید. برای شستشو باید با دو انگشت یك دست پلك ها را باز نگهدارید و صورت خود را بصورت كج زیر شیر آب بگیرید بطوریكه چشم مبتلا پایین و چشم سالم بالا قرار گیرد و آب از روی قسمت بالایی بینی به روی چشم مبتلا بریزد. این وضعیت باعث می شود چشم سالم آلوده نشود. در صورتیكه هر دو چشم دچار آسیب شده باشند می توان چشم ها را یكی در میان شستشو داد و یا صورت را بگونه ای زیر آب گرفت كه هر دو چشم شستشو شوند.
در صورتیكه امكان گرفتن صورت زیر شیر آب وجود نداشته باشد می تواند از یك نفر دیگر كمك گرفت تا آب را روی چشم بریزد و بیمار پلك خود را باز نگهدارد. در صورتیكه به آب دسترسی نباشد می تواند از شیر هم استفاده كرد.
در صورتیكه از كنتاكت لنز استفاده می كنید سعی نكنید قبل از شسشوی چشم لنز خود را در آورید. اگر بعد از چندین دقیقه شستشو لنز هنوز در چشم باقی مانده باشد می توانید لنز را از چشم خارج كنید.
حتی بعد از شستشو هم از مالیدن چشم خودداری كنید.
-
پس از مراجعه به چشم پزشك، وی شستشو را با محلول نرمال سالین ادامه خواهد داد. معمولاً قبل از آن با استفاده از قطره بیحس كننده چشم بیحس می شود. چشم پزشك ممكن است پلك ها را با وسیله مخصوصی باز نگهدارد. بعد از شستشوی كامل pH (اسیدیته) چشم اندازه گیری می شود. شستشو تا زمانیكه pH به حد طبیعی و یا نزدیك آن برسد ادامه خواهد یافت. در بعضی موارد بویژه بعد از سوختگی های شدید با مواد قلیایی، ممكن است لازم باشد شستشو تا 24 ساعت نیز ادامه یابد.
پس از تكمیل شستشو، چشم پزشك چشم را معاینه كرده و در صورت وجود، اجسام خارجی را از آن خارج می كند. همچنین فشار چشم اندازه گیری می شود. پماد آنتی بیوتیك نیز برای پیشگیری از عفونت تجویز شده و چشم پانسمان و بسته می شود. موارد شدید آسیب شیمیایی به چشم ممكن است جهت كنترل مرتب فشار چشم و سیر ترمیم قرنیه در بیمارستان بستری شوند.
پیش آگهی
پیش آگهی آسیب شیمیایی چشم متغیر بوده و به ماهیت و شدت تماس ماده شیمیایی با چشم بستگی دارد. بیشتر بیماران كاملا بهبود می یابند. البته عوارضی نظیر گلوكوم، آسیب قرنیه، و خشكی چشم نیز ممكن است ایجاد شود. موارد خیلی شدید آسیب شیمیایی ممكن است با از دست رفتن بینایی یا حتی چشم همراه باشند.
-
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
سترابیسم چیست؟
استرابیسم نوعی مشكل چشمی است كه در آن چشم ها وضعیت ناهمگونی نسبت به یكدیگر داشته و نگاه آنها به جهات مختلف است. این ناهمگونی ممكن است واضح بوده و یا آنكه صرفاً بعضی اوقات وجود داشته باشد. در حالیكه یك چشم مستقیماً به سمت جلو نگاه میكند چشم دیگر به سمت داخل، خارج، بالا و یا پایین چرخیده است. چشم چرخیده بعضی اوقات به وضعیت اصلی و مستقیم برگشته و بر عكس چشم مستقیم از موقعیت خود خارج میشود. استرابیسم در میان گروه سنی اطفال مشكل شایعی بوده و در حدود 4% كودكان دیده میشود ولی ممكن است زمان بروز آن در سنین بالاتر نیز باشد. شیوع آن در پسر و دختر به یك نسبت بوده و گاهی ابتلا فامیلی دارد. با اینحال، بعضی از مبتلایان سابقه چنین مشكلی را در فامیل خود ذكر نمیكنند.
بینایی و مغز
با یك دید دو چشمی طبیعی، هر دو چشم به یك نقطه نگاه میكنند. بخش بینایی مغز، دو تصویر رسیده را به صورت یك تصویر سه بعدی تركیب میكند.
وقتی به علت استرابیسم یكی از چشم ها از موقعیت خود خارج میشود، دو تصویر متفاوت به مغز ارسال میگرد. در یك كودك خردسال، مغز چنین یاد میگیرد كه تصویر چشم منحرف شده را نادیده گرفته و تنها تصویر چشم مستقیم یا چشم با دید بهتر را بپذیرد. این امر سبب از بین رفتن درك عمق و دید دو چشمی میشود. بالغین كه دچار استرابیسم میشوند اغلب بدان علت كه مغز توانایی پذیرش یا دریافت تصویر هر دو چشم را پیدا كرده است، دو بینی پیدا میكنند. در این حالت مغز قادر به حذف تصویر چشم منحرف نخواهد بود. ولی متاسفانه در كودكان این اتفاق یعنی حذف تصویر چشم منحرف بسرعت رخ میدهد و این وضعیت منجر به تنبلی یا آمبلیوپی می شود.
آمبلیوپی
-
آمبلیوپی
قرارگیری طبیعی چشم ها در طی دوره كودكی امكان تكامل دید مناسب این سنین را فراهم میسازد. قرارگیری غیر طبیعی مانند آنچه در استرابیسم دیده میشود، سبب كاهش دید یا آمبلیوپی خواهد شد. مغز تصویر چشم بهتر را تشخیص داده و تصویر چشم ضعیف تر یا آمبلیوپیك را حذف میكند. این موضوع تقریباً در نیمی از كودكان مبتلا به استرابیسم اتفاق میافتد.
آمبلیوپی را میتوان با بستن چشم بهتر و تقویت و بهبود بینایی چشم ضعیف تر، درمان نمود. اگر آمبلیوپی در همان سالهای نخست زندگی تشخیص داده شود، درمان آن اغلب موفقیت آمیز خواهد بود ولی درصورتیكه درمان آن به تاخیر افتد، آمبلیوپی یا آفت دید وضعیتی دائمی پیدا خواهد كرد. قاعدتاً هر قدر آمبلیوپی زودتر درمان شود، دید بهتری تامین خواهد گردید.
علل و علائم استرابیسم
به دیواره خارجی هر چشمی، شش عضله چسبیده است كه مسئولیت كنترل حركات چشم را بعهده دارند. در هر چشم، دو عضله چشم را به سمت راست یا چپ میبرند. چهار عضله دیگر مسئولیت حركت چشم به سمت بالا و پایین و یا كنترل حركات مورب چشم را بعهده دارند. برای تمركز هر دو چشم بروی یك نشانه مشخص، لازم است تمامی عضلات چشم با یكدیگر و با عضلات همكار چشم مقابل هماهنگ باشند. هر علتی كه در این هماهنگی اختلال ایجاد كند می تواند منجر به استرابیسم شود.
نقش كنترلی مغز نیر بر عضلات چشم از اهمیت بسزایی برخوردار است. بنابراین كودكان مبتلا به مشكلات مغزی از قبیل فلج مغزی، عقب افتادگی مغزی، هیدروسفالی و تومورهای مغزی اغلب دچار استرابیسم میشوند. هر عاملی كه منجر به كاهش بینایی شود مانند عیب انكساری، آب مروارید، صدمات چشمی و ...میتواند عاملی برای استرابیسم باشد.
اصلی ترین علامت استرابیسم، در واقع چشمی است كه در جای خود قرار ندارد. گاهی طفل در نور آفتاب یك چشم خود را می بندد و گاه با كج كردن سر خود به یك موقعیت بخصوص تلاش می كند كه از هر دو چشم خود استفاده كند و گاه بصورت خستگی شدید چشم و سردرد در حین فعالیت چشمی و گاهی علایم فقدان یك دید عمق مناسب نیز دیده می شود. بالغینی كه دچار استرابیسم می شوند نیز اغلب از دوبینی شكایت می كنند.
-
تشخیص
لازم است هر كودكی در طی دوره شیرخواری یا سنین قبل از مدرسه توسط پزشك خانواده، متخصص اطفال یا چشم پزشك معاینه و مشكلات احتمالی او تشخیص داده شود. این موضوع بویژه در مواردیكه عضو دیگری از خانواده مبتلا به استرابیسم یا آمبلیوپی است اهمیت بیشتری پیدا می كند. در شیرخواران اغلب درك اختلاف بین انحراف ظاهری دو چشم از استرابیسم واقعی مشكل است. در كودكان كم سن و سال بینی پهن و عریض و چین پوستی قسمت داخلی پلك سبب می شود كه در نگاه به چپ و راست چشم ها مخفی شده و بدین ترتیب منحرف بنظر برسند. این ظاهر استرابیسمی بتدریج و با رشد كودك بهبود می یابد و حال آنكه استرابیسم واقعی ارتباطی با رشد كودك ندارد و در این میان چشم پزشك بخوبی قادر به تمایز بین استرابیسم واقعی و كاذب است.
درمان
اهداف درمان استرابیسم، حفظ دید، مستقیم كردن چشم ها و بازگرداندن دید دو چشمی است. بسته به علت استرابیسم، درمان ممكن است بصورت تجویز عینك، برداشتن كاتاراكت یا اصلاح سایر علل زمینه ای ایجاد انحراف و یا تغییر دادن موقعیت عضلات نامتعادل چشم باشد. بعد از انجام یك معاینه كامل چشمی شامل مطالعه دقیق قسمت های داخلی، چشم پزشك درمان مناسب اپتیكی، طبی یا جراحی را انتخاب خواهد نمود. اغلب بستن چشم بهتر جهت تقویت بینایی چشم آمبلیوپیك نیز ضروری خواهد بود.
ایزوتروپی (انحراف چشم به داخل)
ایزوتروپی در واقع انحراف چشم ها به سمت داخل بوده و شایعترین نوع استرابیسم شیرخواران است. كودكان خردسال مبتلا به ایزوتروپی هیچگاه از هر دو چشم خود بطور همزمان استفاده نمی كنند.
در اكثر موارد برای تراز كردن چشم ها، تامین دید دو چشمی و اجتناب از افت دید دائمی، جراحی زودهنگام ضروری خواهد بود.
-
در جریان جراحی، میزان نیروی عضلات در یك یا دو چشم تنظیم میشود. مثلاً در جراحی ایزوتروپی، ممكن است عضله داخلی محكم تر را از چشم جدا نموده و مقداری عقب تر مجدداً به چشم وصل نمایند. این كار اثر كِشنده عضله را تضعیف نموده و امكان چرخش چشم به سمت خارج را فراهم میسازد. بعضی اوقات نیز میتوان برای تسهیل حركت چشم به سمت خارج، عضله خارجی را كوتاهتر نموده و بدین ترتیب نیروی كِشنده آن را افزایش داد.
ایزوتروپی تطابقی
ایزوتروپی تطابقی شكل شایع ایزوتروپی است كه بیشتر در كودكان دور بین سنین 2 سال یا بالاتر اتفاق میافتد. كودك در سنین پایین، قادر است برای جبران دوربینی خود، تلاش تطابقی خود را افزایش دهد ولی اینكار مشخصاً سبب انحراف چشم ها به سمت داخل میشود. برای جبران ایزوتروپی تطابقی، به كودك عینك داده میشود.
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
برای جبران ایزوتروپی تطابقی، به كودك عینك دو كانونی داده میشود.
عینك تلاش تطابقی مزبور را كاهش داده و می تواند چشم ها را به وسط آورد. در برخی موارد استفاده از نوع بخصوصی از عینك های دو كانونی ضروری است (كه در شكل روبرو نشان داده شده است). و گاهی می توان از قطره های چشمی، و لنزهای مخصوصی بنام منشور (Prism) استفاده نمود. گاهی اوقات ورزشهای چشمی نیز به اصلاح این حالت در كودكان بزرگتر كمك میكند.
اگزوتروپی( انحراف چشم به خارج)
اگزوتروپی، یا انحراف چشم به سمت خارج، دیگر نوع شایع استرابیسم است. این حالت بیشتر زمانی اتفاق میافتد كه كودك روی شی ای در دور دست تمركز میكند. اگزوتروپی اغلب متناوب (Intermittent) بوده و مخصوصاً در هنگام خستگی یا استرس در كودك بروز میكند. والدین اظهار میدارند كه كودك در مقابل نور آفتاب یك پلك خود را جمع میكند. گر چه عینك، ورزش چشمی یا منشور در این حالت نیز به كنترل چرخش چشم به سمت خارج كمك میكند ولی در اكثر موارد لازم است نوعی عمل جراحی صورت گیرد.
-
جراحی استرابیسم
هیچ گاه و در جریان هیچ نوع عمل جراحی، كره چشم از محل خود خارج نمیشود. جراحی استرابیسم در واقع ایجاد برشی كوچك در بافت پوشاننده چشم است كه به چشم پزشك امكان میدهد تا به عضلات زیرین این بافت دسترسی پیدا كند. اینكه كدام عضلات تحت عمل جراحی قرار گیرند بستگی به جهت چرخش چشم دارد. گاهی اوقات لازم است هر دو چشم تحت عمل جراحی قرار گیرد.
جهت عمل جراحی استرابیسم در اطفال، بیهوشی ضرورت دارد ولی جراحی بزرگسالان با بی حسی موضعی نیز امكان پذیر است.
بهبودی سریع است. فرد اغلب ظرف چند روز به فعالیتهای طبیعی اش بر می گردد. بعد از جراحی، گاهی استفاده از عینك یا منشور نیز ضرورت پیدا میكند. گاهی اوقات ممكن است اصلاح انجام شده بیشتر یا كمتر از مقدار موردنظر باشد كه در آن صورت انجام عملی دیگر ضرورت خواهد یافت.
توصیه میشود جراحی اصلاحی استرابیسم هر چه سریعتر صورت گیرد زیرا شیرخوار به محض اینكه چشم هایش مستقیم شد امكان دید طبیعی و دید دو چشمی را پیدا خواهد كرد. از طرف دیگر لوچی چشم میتواند بر اعتماد به نفس كودك نیز نقشی منفی داشته باشد.
همانند هر عمل جراحی، جراحی بر روی عضلات چشم نیز با عوارضی همراه است. این عوارض شامل عفونت، خونریزی و دیگر عوارض نادری است كه میتواند به از دست دادن دید بیانجامد. با اینحال، جراحی استرابیسم معمولاً درمانی بی خطر و موثر است و در عین حال هیچگاه جای عینك و یا آمبلیوپ درمانی را نمیگیرد.
-
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
خشكی چشم یك از شایعترین علت های مراجعه افراد به درمانگاه چشم پزشكی است. این بیماری كه ناشی از تغییر در كیفیت یا كمیت اشك چشم می باشد می تواند افراد را در همه گروه های سنی مبتلا كند اما شیوع آن در افراد مسن تر بیشتر است. به علاوه این بیماری بیشتر زنان را مبتلا می كند. علائم این بیماری ممكن است از سوزش و خارش خفیف چشم در موقع انجام كارهای چشمی تا ایجاد سوراخ قرنیه در موارد خیلی شدید متغییر باشد. ترشح طبیعی اشك
وظیفه اصلی اشك چشم مرطوب نگه داشتن و شستشوی مداوم سطح كره چشم و رساندن اكسیژن و مواد غذایی به قرنیه است. اشك چشم از سه لایه تشكیل شده است:
لایه موكوسی عمقی: این لایه روی قرنیه و ملتحمه را می پوشاند و به پخش شدن لایه آبكی اشك در سطح چشم كمك می كند.
لایه آبكی میانی: این لایه قسمت اصلی اشك را تشكیل می دهد. بخش عمده (98%) این لایه از آب بقیه آن از املاح و پروتئین ها تشكیل شده است. قسمت عمده لایه آبكی اشك از غده اشكی ترشح می شود كه در قسمت خارج و بالای كره چشم زیر پلك فوقانی قرار گرفته است.
لایه چربی سطحی: این لایه كه از غده های موجود در لبه پلك ترشح می شود روی لایه آبكی را می پوشاند و از تبخیر سریع این لایه جلوگیری می كند.
با هر نوبت پلك زدن لایه اشكی روی چشم گسترده می شود. اشك اضافی از طریق دو سوراخ كوچك در گوشه داخلی پلك ها به داخل بینی تخلیه می شود. (به همین علت گریه كردن باعث آبریزش از بینی می شود.)
-
علل خشكی چشم
به طور كلی هر عاملی كه باعث كاهش تولید یا تغییر كیفیت اشك شود می تواند منجر به بروز خشكی چشم شود. مهمترین عوامل ایجاد خشكی چشم عبارتند از:
بالارفتن سن: با بالا رفتن سن مقدار ترشح لایه آبكی اشك كم می شود. به علاوه همانطور كه در افراد مسن چربی پوست كمتر و پوست خشك می شود، در چشم نیز میزان ترشح چربی كمتر می شود و در نتیجه مقدار تبخیر لایه آبكی زیاد می شود. كاهش تولید و افزایش تبخیر لایه آبكی اشك باعث ایجاد خشكی چشم در اكثر افراد مسن می شود.
عوامل محیطی: در محیط های گرم و خشك میزان تبخیر لایه آبكی اشك زیاد می شود. همچنین قرار گرفتن در معرض باد شدید و یا هوای سرد و خشك ارتفاعات می تواند باعث بدتر شدن خشكی چشم شود. استفاده از وسایل گرمازا (مثل بخاری و شومینه) و قرار گرفتن در معرض گرد و غبار و دود (به خصوص دود سیگار) از عواملی است كه باعث تشدید خشكی چشم می شود.
كار چشمی طولانی مدت: پلك زدن متناوب برای پخش شدن لایه اشك بر روی چشم ضروری است. در مواردی كه فرد برای مدت طولانی به چیزی خیره شود و پلك نزند (مثلاً در موقع كار با كامپیوتر، تماشای تلویزیون یا مطالعه) علائم خشكی چشم بدتر می شود.
داروها: بسیاری از داروهای معمولی می توانند باعث كم شدن ترشح اشك و ایجاد خشكی چشم شوند. مهمترین این داروها عبارتند از:
داروهای ضد فشار خون
داروهای سرماخوردگی (آنتی هیستامین ها)
داروهای ضد افسردگی
داروهای قلبی
قرص های جلوگیری از بارداری
بسیاری از قطره های چشمی (به خصوص داروهایی كه برای درمان گلوكوم استفاده می شوند)
تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی به علت تغییر دو چربی لایه اشكی می توانند باعث خشكی چشم شوند. یائسگی، بارداری و قرص های جلوگیری از بارداری به علت تغییرات هورمونی خشكی چشم را تشدید می كنند.
بیماری ها: بیماری های مختلف مثل بیماری های تیروئید و برخی از بیماری های سیستم ایمنی (مثل شوگرن و لوپوس) می تواند باعث ایجاد خشكی چشم شود.
مشكلات تغذیه ای: كمبود ویتامین A می تواند به موارد شدید و خطرناك خشكی چشم منجر شود.
التهاب لبه پلك ها (بلفاریت): این بیماری با تغییر در چربی لایه اشكی باعث بدتر شدن خشكی چشم می شود.
-
بسته نشدن پلك ها: در صورتیكه به علت مشكلات ساختاری پلك ها درست بسته نشود مقدار تبخیر اشك زیاد می شود و خشكی چشم ایجاد می شود. به علاوه در مواردی كه به علت مشكلات عصبی (مثلاً پاركینسون) فرد كمتر در حالت عادی پلك بزند خشكی چشم ایجاد می شود.
استفاده از لنزهای تماسی: استفاده از لنز تماسی (كنتاكت لنز) یكی از علل شایع خشكی چشم است. لنزهای تماسی مثل یك اسفنج لایه آبكی اشك را جذب می كنند و باعث خشكی چشم می شوند. به علاوه استفاده از لنز تماسی باعث كم شدن حس قرنیه و كاهش پلك زدن می شود و در نتیجه تولید و پخش شدن اشك را با مشكل مواجه می كند.
علائم و نشانه های خشكی چشم گرچه این بیماری خشكی چشم نامگذاری شده است، اما در اكثر مواقع فرد مبتلا احساس نمی كند كه چشمش خشك شده، بلكه بیشتر افراد از سوزش و خارش و گاهی اشكریزش چشم ها شاكی هشتند. شایع ترین علائمی كه در خشكی چشم دیده می شوند عبارتند از:
سوزش و خارش چشم ها
احساس وجود جسم خارجی (شن ریزه) در چشم ها
تاری دید كه با پلك زدن برطرف می شود.
قرمزی چشم ها.
حساسیت به نورهای شدید.
اشكریزش بیش از حد.
عدم تحمل لنز تماسی
معمولاً این علائم در هر دو چشم ایجاد می شود. شدت علائم در زمان های مختلف یكسان نیست و اغلب پس از قرار گرفتن در معرض باد و گرد و غبار، كار با كامپیوتر، تماشای تلویزیون یا مطالعه طولانی مدت بدتر می شود.
-
روش های تشخیص خشكی چشم
در صورتیكه به علت وجود علائم فوق به خشكی چشم مشكوك شدید حتماٌ با پزشك مشورت كنید. به یاد داشته باشید كه خشكی چشم علاوه بر آنكه احساس ناراحتی ایجاد می كند در صورتیكه شدید باشد ممكن است باعث ایجاد لك قرنیه و كاهش دید دائمی شود.
چشم پزشك برای بررسی و تشخیص خشكی چشم از روش های مختلف استفاده می كند:
مشاهده لایه اشك موجود در سطح چشم با استفاده از دستگاه اسلیت لامپ
رنگ آمیزی سطح چشم با استفاده از رنگ های مخصوص: این رنگ ها به مناطق خشك و آسیب دیده سطح چشم می چسبند و آن ها را مشخص می كنند.
اندازه گیری مقدار اشك با كاغذ مخصوص (تست شیرمر): در این روش یك فیلتر كاغذی مخصوص در داخل پلك قرار داده می شود و پس از چند دقیقه بررسی می شود میزان رطوبتی كه جذب فیلتر كاغذی شده است با میزان ترشح اشك در ارتباط است.
بررسی تركیبات شیمیایی اشك: در این روش (كه در موارد خاص به كار می رود) مقدار املاح و پروتئین های اشك بررسی می شود.
درمان
باید توجه داشت كه مشكلات ناشی از خشكی چشم ممكن است بسیار خفیف یا بسیار شدید باشد. در موارد خیلی خفیف ممكن است صرفاً عمل به توصیه های كلی باعث بهبود علائم شود. اما در موارد شدیدتر ممكن است به اقدامات مختلف درمانی نیاز باشد.
-
توصیه های كلی
در طول روز مایعات كافی بنوشید. این امر به مرطوب نگه داشتن بافت های بدن و از جمله سطح چشم كمك میكند.
در مواقعی كه كار چشمی طولانی مدت انجام می دهید سعی كنید به صورت ارادی پلك بزنید. به صفحه مانیتور، تلویزیون یا كتاب خیره نشوید. هر 5 تا 10 دقیقه یك بار برای چند ثانیه پلك ها را ببندید.
از قرار گرفتن در معرض گرد و غبار، یا دود سیگار پرهیز كنید. در محیط های خشك و در هوای طوفانی حتی الامكان از عینك (آفتابی یا طبی) استفاده كنید.
در فصول سرد سال كه از وسایل گرمازا در داخل منزل استفاده می كنید از دستگاه بخور برای مرطوب نگه داشتن فضای اتاق استفاده كنید.
چشم ها را نمالانید. مالیدن چشم ها باعث تحریك بیشتر و بدتر شدن علائم می شود.
توجه كنید كه علائم خشكی چشم چه وقت هایی بهتر و چه وقت هایی بدتر می شود.
از عواملی كه باعث بدتر شدن علائم می شود پرهیز كنید.
درمان های دارویی
قطره های اشك مصنوعی: قطره های اشك مصنوعی شایع ترین داروهایی هستند كه در درمان خشكی چشم به كار می روند و معمولاً علائم خشكی چشم را برطرف می كنند. در موارد خفیف و متوسط چشم معمولاً روزی 4-3 بار استفاده از قطره اشك مصنوعی برای رفع علائم كافی است. اشك مصنوعی در كارخانه های مختلف دارویی ساخته می شود ممكن است محصولات یك كارخانه خاص با چشم شما سازگاری بیشتری داشته باشد بنابراین بهتر است با مشورت با پزشك خود محصولات مختلف را شناسایی كنید و فرآورده ای را كه با چشم شما سازگاری بیشتری دارد انتخاب كنید. برخی از انواع قطره های اشك مصنوعی به سرعت از داخل چشم شسته می شوند و برای مدت كوتاهی علائم را برطرف می كنند. برخی از انواع قطره ها چسبندگی بیشتری دارند و مدت بیشتری در چشم می مانند و اثر آن ها تا چندین ساعت پایدار می ماند. یك نكته مهم آن است كه در ساخت برخی از قطره های اشك مصنوعی از مواد محافظ استفاده می شود. در برخی از افراد این مواد محافظ باعث تحریك و بدتر شدن علائم چشمی می شود. بنابراین به خصوص اگر قطره اشك مصنوعی را مكرراً (بیشتر از 4 بار در روز) استفاده می كنید با مشورت با پزشك قطره ای را استفاده كنید كه فاقد مواد محافظ باشد.
پمادهای چشمی: در مواردی كه علائم خشكی چشم در موقع خواب هم وجود داشته باشد توصیه می شود از پماد های ساده چشمی قبل از خواب استفاده شود. این پمادها باعث چرب و مرطوب شدن سطح چشم می شود. استفاده از پماد در طول روز توصیه نمی شود چون علاوه بر آنكه باعث تاری دید می شود اثر قطره های اشك مصنوعی را نیز كم می كند.
آنتی بیوتیك خوراكی: در مواردی كه التهاب لبه پلك ها و غدد چربی در ایجاد خشكی چشم نقش داشته باشد گاهی استفاده از آنتی بیوتیك های خوراكی تحت نظر چشم پزشك می تواند به بهبود علائم كمك كند.
استفاده از شامپو بچه: در مواردی كه التهاب پلك ها باعث ایجاد خشكی چشم شده باشد شستشوی لبه پلك ها با شامپو بچه رقیق شده با برداشتن چربی اضافه به بهبود علائم كمك می كند.
-
درمان های جراحی
در موارد نسبتاً شدید خشكی چشم ممكن است با اقدامات فوق بهبود كافی ایجاد نشود در این موارد استفاده از روش های جراحی برای بهبود خشكی چشم ضروری است.
بستن سوراخ های خروج اشك: در این روش سوراخ های خارج كننده اشك از چشم به صورت موقت یا دائمی بسته می شوند. همانطور كه بستن راه آب سینك ظرفشویی با توپی باعث باقی ماندن آب در سینك می شود با بستن سوراخ های خروجی اشك نیز باعث باقی ماندن اشك در چشم و مرطوب ماندن چشم می شود.
بستن پلك ها: در مواردی كه فلج پلك ها یا اشكالات ساختمانی پلك ها باعث باز ماندن چشم و تبخیر اشك شود با بستن موقتی بخشی از پلك ها می توان سطح تبخیر اشك را كمتر كرد و به درمان خشكی چشم كمك كرد.
پیوند قرنیه: در مواردی كه خشكی چشم شدید باعث ایجاد كدورت یا زخم قرنیه شده باشد ممكن است برای كمك به بهبود دید نیاز به جراحی پیوند قرنیه باشد. البته نتیجه پیوند قرنیه در این موارد معمولاً چندان خوب نیست.
خشكی چشم و لیزیك
وجود خشكی چشم می تواند نتیجه اعمال جراحی اصلاح دید (مثل لیزیك) را تحت تأثر قرار دهد. معمولاً در صورت وجود خشكی چشم ترمیم قرنیه پس از عمل جراحی با تأخیر انجام می شود. همچنین در افراد مبتلا به خشكی چشم احتمال ایجاد عارضه پس از جراحی چشم بیشتر است. به علاوه پس از انجام جراحی لیزیك معمولاً علائم خشكی چشم بدتر می شود. بنابراین در صورتیكه علائم خشكی چشم را دارید و قصد دارید عمل لیزیك انجام دهید حتماً در این مورد با پزشك مشورت كنید.
به یاد داشته باشید كه درمان خشكی چشم نه فقط برای راحتی چشم ها، بلكه برای سلامت چشم و حفظ بینایی اهمیت دارد.
-
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
آیا در تشخیص اینكه جسمی قرمز است یا سبز، و یا آبی است یا زرد دچار مشكل می شوید؟ این اصلی ترین علامت كوررنگی است. بر خلاف تصور عامه، دید افراد كور رنگ به ندرت خاكستری است.
كور رنگی یك بیماری ارثی وابسته به كروموزوم X مغلوب است كه در مردان بیشتر دیده شده و تقریباً همیشه از مادر به پسر به ارث می رسد. (توضیح: زنان دو كروموزوم X و مردان یك كروموزوم X و یك كروموزوم Y دارند. در بیماری های وابسته به كروموزوم X مغلوب در زنان باید هر دو كروموزوم X معیوب باشند تا بیماری رخ دهد. اگر یك كروموزوم X معیوب باشد بیماری رخ نمی دهد ولی قابل انتقال به فرزندان است. در مردان معیوب بودن تنها كروموزوم X سبب بیماری می شود. بنابراین، فردی كه مبتلا به كوررنگی است، مادرش یا مبتلا به كور رنگی است و یا ناقل بیماری.) در این اختلال كروموزومی سلول های مخروطی در شبكیه كه مسئول درك رنگ هستند دچار اختلال هستند و به همین دلیل بیمار رنگ ها را درست تشخیص نمی دهد.
كور رنگی ممكن است بر اثر بیماری های عصب بینایی یا شبكیه نیز رخ دهد. در این موارد، فقط چشمی كه مشكل دارد دچار كور رنگی می شود و بیماری در طول زمان تشدید می گردد بطوریكه ممكن است تبدیل به كوررنگی كامل شود كه در آن بیمار دیدی خاكستری دارد. این بیماران معمولاً در تشخیص آبی و زرد مشكل دارند.
علائم
- اشكال در تشخیص قرمز و سبز (شایعترین حالت)
- اشكال در تشخیص آبی و سبز
-
تشخیص
تشخیص كوررنگی اغلب با استفاده از چارت های رنگی بنام "صفحات آزمون ایشی هارا" (Ishihara) انجام می شود. در این صفحات كه نمونه هایی از آن را می بینید اعدادی متشكل از نقطه های رنگی در زمینه ای متشكل از نقاطی به رنگ دیگر قرار گرفته اند كه تشخیص آن ها برای افراد كوررنگ مشكل است. در صورتیكه مشكلی در دید رنگی بیمار تشخیص داده شود از تست های دقیق تر استفاده می شود.
درمان
كور رنگی هیچ درمانی ندارد. تشخیص زودرس كوررنگی می تواند مانع بروز مشكلات آموزش در كودكان مدرسه رو شود. در این صورت بهتر است والدین كودك با مسئولین مدرسه و معلم او صحبت كنند.
بعضی از بیماران از لنز های مخصوصی استفاده می كنند كه هم بصورت لنز تماسی و هم بصورت لنز عینك وجود دارد.
در بسیاری موارد بیماران به جای تشخیص رنگ ممكن است ترتیب قرار گیری را بخاطر بسپارند. بعنوان مثال بیمار بخاطر می سپارد كه چراغ قرمز همیشه بالای چراغ راهنمایی و چراغ سبز پایین قرار دارد.
-
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
چیست؟
CVS مجموعه ای از علائم چشمی و بینایی است كه بر اثر كار با كامپیوتر ایجاد می شوند. تقریبا 4/3 كسانیكه زیاد با كامپیوتر كار می كنند گرفتار این علائم هستند. به نظر می رسد با فراگیرتر شدن بكارگیری كامپیوتر در محل های كار و حتی در خانه ها تعداد كسانیكه از CVS رنج می برند روبه افزایش باشد. علائم CVS
مهمترین علائم CVS عبارتند از: خستگی چشم، خشكی چشم، سوزش، اشك ریزش و تاری دید. CVS همچنین ممكن است سبب درد در گردن و شانه ها نیز بشود.
چشم انسان حروف چاپی را بهتر از حروف نمایش داده شده بر روی مانیتور می بینند. علت این امر این است كه حروف چاپی كنتراست بیشتری با صفحه سفید زمینه داشته و لبه های آنها واضح تر است حال آنكه در مورد صفحه مانیتور چنین نیست و لبه ها به وضوح حروف چاپی نیستند بلكه حروف از یك مركز با كنتراست بالا شروع شده و به تدریج كم رنگ تر می شوند و پس از تبدیل به خاكستری كمرنگ ناپدید می گردند. بنابراین لبه های حروف بر روی صفحه مانیتور وضوح حروف چاپی را ندارد.
یكی از مهمترین دلایل خشكی و سوزش چشم هنگام كار با كامپیوتر كاهش میزان پلك زدن است بطوریكه افراد هنگام كار با كامپیوتر تقریبا1/5حالت عادی پلك می زنند. این مسأله به همراه خیره شدن به صفحه مانیتور و تمركز بر روی موضوع كار سبب می شود تا پلك ها مدت بیشتری با بمانند و در نتیجه اشك روی سطحچشم سریعتر تبخیر می شود.
-
10 توصیه برای كاهش علائم CVS
- سعی كنید بطور ارادی پلك بزنید. این كار سبب می شود سطح چشم شما با اشك آغشته شده و خشك نشود. در صورتیكه مشكل شما شدید باشد می توانید از قطره های اشك مصنوعی استفاده كنید.
- مركز مانیتور باید حدود 10 تا 20 سانتی متر پایین تر چشمان شما باشد. این وضعیت علاوه بر اینكه باعث می شود پلك ها پایین تر قرار گیرند و سطح كمتری از چشم در معرض هوا باشد. از خستگی گردن و شانه ها نیز می كاهد. در این موارد هم باید مانیتور را در ارتفاع مناسب قرار داد و هم ارتفاع صندلی را نسبت به میزكار تنظیم كرد بطوریكه ساعد شما هنگام كار با keyboard موازی با سطح زمین باشد.
- مانیتور خود را طوری قرار دهید كه نور پنجره یا روشنایی اتاق به آن نتابد. هنگام كار با كامپیوتر سعی كنید پرده ها را بكشید و روشنایی اتاق را نیز به نصف وضعیت معمولی كاهش دهید. اگر از چراغ مطالعه بر روی میز خود استفاده می كنید آن را طوری قرار دهید كه به صفحه مانیتور یا چشم شما نتابد. همچنین می توانید از صفحه های فیلتر نیز بر روی صفحه مانیتور استفاده كنید. تابش نور به صفحه مانیتور سبب كاهش كنتراست و خستگی چشم می شود. این مسأله بخصوص زمانیكه زمینه صفحه تیره باشد شدیدتر خواهد بود.
- به چشمان خود استراحت دهید. سعی كنید هر 5 تا 10 دقیقه چشم خود را از مانیتور برداشته و به مدت 5 تا 10 ثانیه به نقطه ای دور نگاه كنید. این كار سبب استراحت عضلات چشم می شود. همچنین به شما وقت می دهد پلك بزنید و سطح چشم شما مرطوب شود.
- اگر مجبورید كه متناوبا به یك صفحه نوشته و مانیتور نگاه كنید (خصوصا در مورد تایپیست ها) ممكن است چشم شما خسته شود زیرا باید تطابق خود را تغییر دهد. برای جلوگیری از این مسأله سعی كنید صفحه نوشته شده را در حداقل فاصله و هم سطح با مانیتور قرار دهید. برای اینكار می توانید از copyholder استفاده كنید.
- فاصله مانیتور با چشمان شما باید 50 تا 60 سانتی متر باشد.
- روشنایی و كنتراست مانیتور خود را تنظیم كنید. میزان روشنایی مانیتور باید با روشنایی اتاق هماهنگی داشته باشد. یك روش برای تنظیم روشنایی مانیتور این است كه به یك صفحه وب با زمینه سفید (مثل این صفحه) نگاه كنید. اگر سفیدی صفحه برای شما مثل یك منبع نور است روشنایی مانیتور زیاد است و باید آن را كم كنید. در مقابل، اگر صفحه كمی خاكستری به نظر می رسد روشنایی را زیاد كنید. در مجموع روشنایی باید در حدی باشد كه چشمان شما احساس راحتی كنند. كنتراست مانیتور باید حداكثر باشد تا لبه های حروف بیشترین كنتراست را با نوشته خود پیدا كند.
-
مشخصات دیگر مانیتور خود را تنظیم كنید. كیفیت نمایش تصاویر بر روی مانیتور به سه عامل بستگی دارد: Resolution ، Refresh Rate ، و DotePitch.
Refresh Rate نشاندهنده فركانس تجدید تصویر بر روی مانیتور است. فركانس پایین می تواند برای چشم خسته كننده باشد و فركانس های خیلی پایین سبب پرش تصویر می شوند. بهترین Refresh Rate حدود 70 هرتز یا بیشتر است. Resolution یا وضوح تصویر كه به Refresh Rate نیز بستگی دارد به تراكم پیكسل های تصویر بر روی مانیتور گفته می شود. هرچه تعداد پیكسل ها بیشتر باشد جزئیات بیشتری از تصویز دیده می شود. بطوركلی هرچه Resolution بیشتر باشد بهتر است ولی باید به Refresh Rate نیز توجه داشت. گاهی Resolution بالا Refresh Rateپایین دارند بنابراین باید وضعیتی را انتخاب كرد كه هر دو بیشترین تعداد را داشته باشند.
Dot Pitch بر sharpness تصویر مؤثر است و هر چه عدد آن كمتر باشد تصویر sharpتر است. بیشتر مانیتورها dot pitch بین 25/0 تا 28/0 میلی متر دارند. 28/0 میلی متر یا كمتر عدد مطلوب است. Refresh Rate و Resolution را در ویندوز می توانید در Display Properties تنظیم كنید ولی dot pitch قابل تنظیم نیست.
-
- اگر علی رغم رعایت توصیه های گفته شده باز هم دچار علائم CVS هستید می توانید از عینك های مخصوص استفاده كنید زیرا گاهی مشكل در دید متوسط است. ما بطور معمول كمتر از دید متوسط استفاده می كنیم زیرا بیشتر اوقات یا اشیاء دور رانگاه می كنیم و یا اشیاء نزدیك. ولی مانیتور كامپیوتر دقیقا در فاصله ای از چشم قرار می گیرد كه مربوط به دید متوسط است. اگر شما عینكی هستید عینك شما به احتمال زیاد برای كار با كامپیوتر مناسب نیست زیرا دید متوسط را اصلاح نمی كند. برای دریافت عینك مناسبكامپیوتر به چشم پزشك مراجعه كنید.
- هنگام كار با كامپیوتر سعی كنید گردن خود را راست نگهداشته و شانه را عقب بدهید. قوز كردن هنگام كار طولانی با كامپیوتر سبب دردهای گردن و شانه ها می شود. اگر پشتی صندلی شما قابل تنظیم است آن راطوری تنظیم كنید كه كاملا به پشت شما بچسبد. همچنین ارتفاع صندلی خود را طوری تنظیم كنید كه كف پاها روی زمین قرار داشتهو زانوی شما در زاویه 90 درجه قرار داشته باشد. Keyboard و Mouse باید پایین تر از آرنج و نزدیك دستان شما قرار داشته باشد.
و نهایتا اینكه:
اگر همچنان بر اثر كار با كامپیوتر دچار مشكلات چشمی هستید بهتر است به یك چشم پزشك مراجعه كنید.
-
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
گل مژه بیماری شایعی است كه می تواند افراد را در سنین مختلف گرفتار كند. گل مژه به صورت یك توده متورم، حساس و دردناك و قرمز رنگ در نزدیكی لبه پلك تظاهر می كند. این توده در حقیقت یك آبسه كوچك است كه در اثر عفونت یا التهاب ریشه مژه ها یا غدد ترشح كننده چربی پلك ایجاد می شود. تماس دست آلوده با چشم (به خصوص اگر با ترشحات بینی آلوده شده باشد) و التهاب لبه پلك (بلفاریت) از عوامل مهمی هستند كه باعث بروز گل مژه می شوند.
علائم و نشانه ها
احساس سنگینی و درد پلك
ایجاد یك توده برجسته قرمز رنگ دردناك در لبه پلك
سوزش و خارش و اشكریزش
گاهی خروج ترشحات چركی از گل مژه
تاری دید: تاری دید از عوامل معمول گل مژه نیست اما اگر گل مژه نسبتاً بزرگ باشد با فشار روی قرنیه باعث ایجاد آستیگماتیسم و تاری دید می شود.
درمان
اكثر گل مژه ها ظرف چند روز به تدریج بهبود می یابند و مشكل خاصی ایجاد نمی كنند. در چند روز اول، استفاده از كمپرس گرم باعث تسكین درد می شود و ممكن است به سرباز كردن گل مژه و تخلیه ترشحات چركی كمك كند. برای این منظور یك حوله تمیز را با آب جوشیده گرم (نه داغ!) مرطوب كنید و برای مدت 10 تا 15 دقیقه روی چشم مبتلا قرار دهید. ماساژ ملایم هم به تسكین درد و تخلیه ترشحات كمك می كند. ماساژ كمپرس گرم را می توان روزی 4-3 بار انحام داد تا ترشحات تخلیه شود و گل مژه بهبود پیدا كند. هرگز سعی نكنید گل مژه را بتركانید یا به زور تخلیه كنید، این كار می تواند باعث گسترش عفونت به بافت های مجاور و یا حتی ورود عفونت به مغز شود. اگر پس از چند روز گل مژه بهبود پیدا نكرد حتماً به چشم پزشك مراجعه كنید. چشم پزشك می تواند در صورت لزوم با یك جراحی كوچك گل مژه را تخلیه كند. تخلیه گل مژه با بی حسی موضعی با استفاده از قطره بی حس كننده انجام می شود و گل مژه از سمت پشت پلك تخلیه می شود.
در گل مژه های معمولی استفاده از قطره های آنتی بیوتیك یا آنتی بیوتیك خوراكی فایده ای ندارد. اما در بچه های كوچك یا افرادی كه گل مژه های شدیداً ملتهب دارند ممكن است لازم باشد با نظر چشم پزشك آنتی بیوتیك خوراكی برای جلوگیری از گسترش عفونت به بقیه پلك و قسمت های مجاور استفاده شود.
-
پیشگیری
در برخی از افراد گل مژه مكرراً عود می كند. برای پیشگیری از عود گل مژه به نكته های زیر توجه كنید:
از تماس دست آلوده با چشم جلوگیری كنید.
بهداشت پلك را رعایت كنید. شستشوی منظم پلك ها با آب ولرم یا شستشوی لبه پلك با شامپو بچه رقیق شده می تواند به جلوگیری از عود گل مژه كمك كند.
در صورت بروز گل مژه های مكرر حتماً به چشم پزشك مراجعه كنید. گاهی اوقات بیماری های چشمی دیگر مثل بلفاریت (التهاب لبه پلك) یا مشكلات غدد ترشح كننده چربی باعث بروز گل مژه مكرر می شود كه تشخیص و درمان این بیماری ها توسط چشم پزشك باعث جلوگیری از عود گل مژه می شود. به علاوه گاهی اوقات بعضی از بیماری های جدی پلك ها (مثلاً تومورها) ممكن است به صورت گل مژه های مكرر تظاهر كند كه در این موارد معاینه توسط چشم پزشك راهگشاست.
گل مژه و شالازیون
شالازیون یكی دیگر از توده های لبه پلك است كه در ابتدا تظاهری شبیه گل مژه دارد.
-
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
تنبلی چشم یا آمبلوپی (Amblyopia) كه در حدود 3% از افراد دیده می شود زمانی رخ می دهد كه چشم در دوره كودكی دید طبیعی پیدا نكند. این اختلال كه معمولا در یك چشم دیده می شود بدلیل اختلال دید چشم تنبل بر اثر عوامل مختلف نظیر عیوب انكساری (دوربینی، نزدیك بینی، یا آستیگماتیسم)، انحراف چشم (لوچی یا استرابیسم)، و یا عدم شفافیت مسیر بینایی (ناشی از عواملی نظیر آب مروارید، كدورت قرنیه، و یا افتادگی پلك) رخ می دهد. عدم وضوح تصویر در چشم بیمار و بهتر بودن تصویر ایجاد شده در چشم سالم سبب می شود تا مغز بین دو چشم، چشم سالم را برای دیدن انتخاب كند و در واقع مسیر ارسال تصویر از چشم بیمار به مغز را مسدود و یا اصطلاحاً دید چشم بیمار را "خاموش" كند. علائم تنبلی چشم:
تنبلی چشم معمولاً در سنین زیر 6 سال ایجاد شده و اغلب توسط والدین، معلمان، و یا پزشك كشف می شود. در سنینی كه كودك قادر به بیان مشكلات خود می باشد ممكن است از ضعف بینایی، خستگی چشم و یا سردرد شكایت داشته باشد. اما در اغلب موارد كودك شكایتی ندارد و ممكن است علایم بیماری های مسبب تنبلی چشم نظیر انحراف چشم و كدورت های مسیر بینایی مثل آب مروارید و كدورت قرنیه منجر به تشخیص شوند. ولی زمانیكه تنبلی چشم ناشی از عیوب انكساری باشد تشخیص آن مشكل است زیرا كودكان به راحتی توسط چشم دیگر می بینند و كمبود دید در چشم بیمار را جبران می كنند. به همین دلیل والدین و معلمان باید به وضعیت دید كودكان توجه ویژه ای داشته باشند.
-
درمان تنبلی چشم:
خوشبختانه تنبلی چشم در صورتیكه در زمان مناسب تشخیص داده شود براحتی قابل درمان است. درمان تنبلی چشم معمولاً بصورت بستن چشم سالم و وادار كردن مغز به دیدن با چشم تنبل است. این درمان ممكن است هفته ها و یا حتی ماه ها طول بكشد كه البته چشم سالم باید به تناوب باز شود. در مواردی كه تنبلی ناشی از عیوب انكساری است تجویز عینك یا لنز سبب وضوح تصویر در چشم معیوب و درمان تنبلی خواهد شد. مواردی نیز كه تنبلی ناشی از انحراف چشم است با جراحی و اصلاح انحراف قابل درمان است. نكته ای كه باید به آن توجه داشت این است كه تكامل سیستم بینایی تا سنین 8 تا 10 سالگی صورت می گیرد و درمان تنبلی چشم بعد از این سنین بسیار بعید است. بنابراین در صورتیكه چشم تنبل در سنین پایین درمان نشود بعد از سن 10 سالگی در اكثر موارد هیچ درمانی نخواهد داشت و ممكن است منجر به از دست رفتن شدید دید در یك چشم شود.
برای جلوگیری از تنبلی چشم، كودك باید بعد از تولد در زایشگاه توسط متخصص كودكان و در سنین 3 تا 4 ماهگی و 2 تا 3 سالگی توسط چشم پزشك معاینه شود. خوشبختانه اخیراً در ایران طرحی برای جلوگیری از تنبلی چشم اجرا شده است كه در آن كلیه كودكان مهد كودك ها و آمادگی به رایگان تحت معاینه قرار می گیرند. بنابراین توصیه می شود در صورتیكه كودك خود را نزد چشم پزشك نبرده اید و كودك شما در سنین كودكستان و آمادگی است با شركت در این طرح از سلامت بینایی كودك خود اطمینان یابید.
-
[ برای مشاهده لینک ، با نام کاربری خود وارد شوید یا ثبت نام کنید ]
مگسپران چیست؟
مگسپران در حقیقت سایه كدورتهای موجود در مایع زجاجیه است كه روی شبكیه میافتد و به صورت یك سایه تیره دیده میشود. این كدورتها ممكن است ناشی از چسبندگی و ضخیم شدن رشتههای زجاجیه، جمع شدن سلولهای التهابی در زجاجیه و یا خونریزی در داخل چشم باشد.
زجاجیه چیست؟
زجاجیه مایع ژله مانندی است شبیه سفیده تخم مرغ خام كه بخش اعظم داخل كره چشم (از پشت عدسی تا روی شبكیه) را پر كرده است و به حفظ ساختمان كروی چشم كمك میكند و شبكیه را در جای خودش نگه میدارد. ساختمان زجاجیه از یك شبكه اسفنجی متشكل از رشتههای خیلی ظریف ایجاد شده كه مقادیر فراوان آب و مواد محلول را در خود جای داده و به آن حالت ژلهای بخشیده است. رشتههای موجود در زجاجیه در قسمتهای خارجیتر زجاجیه متراكمترند و اتصالات نسبتاً محكمی به لایههای داخلی شبكیه دارند.
چرا مگسپران ایجاد میشود؟
مگسپران عارضه بسیار شایعی است و با گذشت سن شیوع آن افزایش مییابد به طوریكه بیش از 70- 60% افراد بالای 60 سال مگسپران را تجربه كردهاند.
رشتههای موجود در زجاجیه در بچهها و افراد جوان معمولاً بسیار ظریف است و دیده نمیشود اما با بالا رفتن سن این رشتهها ضخیمتر میشوند و در بعضی جاها به هم میچسبند و باعث ایجاد كدورت میشوند كه سایه این كدورت بر روی شبكیه به صورت مگسپران احساس میشود. به علاوه در بسیاری از افراد مسن بخشی از رشتههای محیطی زجاجیه كه به شبكیه متصل بوده و از جای خود كنده میشود و به داخل بخشهای مركزی زجاجیه میافتد. این حالت كه آن را (جداشدگی خلفی زجاجیه) مینامند شایعترین علت ایجاد مگسپران است. گاهی اوقات هم وجود التهاب داخل چشمی (یووئیت) سبب تجمع سلولهای التهابی در زجاجیه میشود كه باعث ایجاد مگسپران میشود. یك علت دیگر مگسپران وجود خونریزی در داخل زجاجیه است؛ مثلاً در افراد مبتلا به دیابت ممكن است خونریزی خفیف چشمی ابتدا به صورت یك مگسپران دیده شود.
-
مگسپران در چه افرادی شایعتر است؟
افراد بالای 60 سال
افراد نزدیك بین
افرادی كه سابقه جراحی چشمی (بخصوص جراحی آب مروارید) دارند.
افرادی كه سابقه التهاب داخل چشمی (یووئیت) دارند.
جرقه چیست؟
در چشم پزشكی جرقه به معنای احساس وجود نور در میدان بینایی است وقتی كه در حقیقت محرك نوری وجود ندارد. جرقه ممكن است به صورت خطوط درخشان صاعقه مانند یا به صورت اجسام ریز درخشنده به نظر برسد. جرقه ممكن است فقط در یك نقطه خاص میدان بینایی دیده شود و یا به صورت نقاط ریز متعدد در بخشی از میدان بینایی درآید. احساس دیدن جرقه معولاً فقط چند ثانیه طول میكشد اما غالباً تكرار می شود. معمولاً در محیطهای تاریك جرقه ها بیشتر تظاهر میكنند. به علاوه حركات ناگهانی سر یا چشمها ممكن است باعث دیدن جرقه شود.
چرا جرقه ایجاد میشود؟
همانطور كه قبلاً گفته شد با افزایش سن رشتههای زجاجیه زخیمتر میشوند و به هم چسبندگی پیدا میكنند. این چسبندگی رشتههای زجاجیه ممكن است باعث كشیده شدن پرده شبكیه گردد از آنجا كه پاسخ سلول های شبكیه به محرك ها بصورت درك نور است هر عاملی كه سلول های شبكیه را تحریك كند در مغز به عنوان نور تفسیر می شود. به همین علت وقتی شبكیه تحت كشش قرار گیرد جرقههای نوری دیده میشود.
آیا مگسپران و جرقه خطرناك است؟
بسیاری از افراد مدت ها مگسپران داشته اند و هیچ مشكل خاصی پیدا نكرده اند. مگس پرانی كه سال های سال وجود داشته و تغییر خاصی پیدا نكرده است معمولاً خطری ندارد اما بروز مگس پران جدید می تواند ناشی از مشكلات جدی چشمی باشد. البته همانطور كه گفته شد شایعترین علت بروز مگس پران جدید (جداشدگی زجاجیه خلفی) است كه به خودی خود خطری ندارد اما گاهی اوقات در حین جدا شدن زجاجیه بخشی از شبكیه نیز همراه با آن كنده میشود و باعث ایجاد سوراخ یا پارگی در پرده شبكیه میشود كه می تواند سبب جدا شدن پرده شبكیه و مشكلات شدید بینایی شود.
-
بهطوریكه قبلاً ذكر شد وجود جرقه معمولاً ناشی از كشش و تحریك شبكیه است، بنابراین در افرادی كه اخیراً دچار جرقه شدهاند احتمال ایجاد پارگی در پرده شبكیه وجود دارد.
تشخیص علت ایجاد جرقه و مگسپران بدون معاینه دقیق چشم پزشكی امكانپذیر نیست بنابراین لازم است تمام افرادی كه دچار جرقه هستند و یا مگسپران جدید پیدا كردهاند حتماً توسط چشمپزشك معاینه شوند. برای انجام معاینه ابتدا مردمك با استفاده از قطرههای مخصوص باز میشود و سپس با استفاده از لنزها و وسایل مخصوص زجاجیه و شبكیه معاینه میشود. در صورتی كه در معاینه هیچ مشكلی به جزء (جداشدگی زجاجیه خلفی) وجود نداشته باشد و شبكیه سالم باشد معمولاً خطری وجود ندارد و اقدام خاصی لازم نیست اما در مواردی كه آسیبی به پرده شبكیه وارد شده باشد یا خونریزی یا التهاب داخل چشمی وجود داشته باشد باید درمان انجام شود.
گاهی با یك نوبت معاینه نمیتوان علت دقیق مگسپران را تشخیص داد. در این حالت معمولاً لازم است معاینه در فواصل 2-3 هفته یك بار تكرار شود تا زمانی كه مطمئن شویم علت خطرناكی وجود ندارد.
یك نكته مهم آن است كه جرقه حتی اگر با پارگی شبكیه همراه باشد معمولاً پس از چند روز تا چند هفته خود به خود از بین می رود؛ مگس پران هم حتی در صورت همراهی با پارگی شبكیه پس از چند هفته كوچك می شود. بنابراین در افرادی كه جرقه یا مگس پران جدید ایجاد شده حتی اگر خود به خود خوب شده باشد لازم است معاینه كامل چشم انجام شود.
-
آیا جرقه و یا مگسپران قابل درمان است؟
همانطور كه قبلاً گفته شد مگسپران معمولاً علت خطرناكی ندارد و نیازی به درمان ندارد. در اكثر موارد پس از چند هفته تا چند ماه مگس پران به تدریج كوچك می شود و فرد نیز عادت می كند كه آن را ندیده بگیرد. اما در مواردی كه مگس پران با سوراخ یا پارگی پرده شبكیه همراه باشد ممكن است نیاز به اقدامات درمانی مثل لیزر یا عمل جراحی برای جلوگیری از پارگی پرده شبكیه وجود داشته باشد.
جرقه نیز در صورتی كه علت خطرناكی نداشته باشد پس از چند روز تا چند هفته برطرف میشود و نیاز به درمان ندارد.
علل غیر چشمی جرقه
افرادی كه میگرن دارند اغلب نوع دیگری از جرقه را تجربه میكنند. این جرقهها به صورت خطوط زیگزاگی لرزان یا نقاط بزرگ شونده دیده میشود. معمولاً این جرقهها ابتدا در وسط میدان بینایی ظاهر میگردد (یعنی روبروی فرد دیده میشود) و در عرض 15 تا 20 دقیقه به تدریج به كنارههای میدان بینایی كشیده شده، كمكم محو میگردد. پس از آن سر درد شروع میشود كه معمولاً یك طرفه و ضرباندار است. البته در بعضی از افراد فقط جرقه تظاهر میكند و سردرد اتفاق نمیافتد. این حالت را "میگرن چشمی" میگویند. یك نكته مهم آن است كه جرقه ناشی از میگرن همزمان در هر دو چشم دیده میشود اما جرقه ناشی از مشكلات چشمی فقط در چشم مبتلا تظاهر میكند.
یك علت دیگر جرقه برخورد ضربه ناگهانی به سر است. (احتمالاً به همین دلیل.) برخورد هر ضربه ناگهانی به سر ممكن است باعث شود كه فرد تا چند ثانیه جرقههای درخشان كوچك ببیند یا اصطلاحاً (برق از چشمش بپرد.)